Sołectwo Nogowczyce

Administracja

Naszą witrynę przegląda teraz 13 gości 

Tradycje i zwyczaje w Nogowczycach
Spis treści
Tradycje i zwyczaje w Nogowczycach
Po naszymu
Po polsku
Wszystkie strony

Tradycje i zwyczaje

 

  • Szkubanie pierza

Najczęściej odbywa się to w zimie. Skubie się gęsie pierze na pierzyny lub poduszki. Po wieczorach baby schodzą się do jednego

domu, w którym właśnie skubią. Podczas darcia, opowiadają różne historie, które przeżyły same, albo od kogoś innego słyszały. Przy takim skubaniu to szło narobić tyle „klachow”, że się w głowie nie mieści.

  • Wielkanoc

Podczas wielkoczwartkowej mszy zaczyna się post. Dzwony nie mogą dzwonić, aż do soboty wieczorem. W tym czasie ministranty mają klekotki, którymi klekoczą w kościele i na Anioł Pański. W wielki piątek rano chłopcy idą dokoła wsi z „klapaczkami” i klekocą na Anioł Pański. Jak tradycja karze przed wschodem słońca trzeba się obmyć w pobliski rzeczce, a gospodarz musi iść z palmowymi krzyżykami zrobionymi w niedzielę palmową na pole. Cały dzień jest post, więc nie wolno dużo jeść. Wieczorem się idzie do kościoła na liturgia wielkiego piątku. W wielką sobotę ksiądz cały dzień święci pokarmy w kościele, a ludzie przychodzą aby się pomodlić przy bożym grobie. Na wieczór jest liturgia wielkiej soboty. Na tej mszy mogą już dzwonić dzwony i śpiewa się radosne Alleluja. Kończy się też post.W niedzielę po powrocie z kościoła jest uroczyste śniadanie z pokarmami poświęconymi dzień wcześniej. Ostatnim dniem świąt jest tzw. Śmingus-dyngus, inaczej lany poniedziałek. W tym dniu chłopcy odwiedzają domy, w których mieszkają młode dziewczyny. Dziewczyny te są polewane wodą, starsze panie perfumami. W zamian za to chłopcy dostają kolorowe pisanki.

  • Żniwne

Jest to pierwsza niedziela w październiku. Jest to dzień w którym dziękuje się Bogu za udane żniwa. Każda wieś należąca do parafii robi koronę ze słomy i pokarmów, które rolnicy zebrali podczas  żniw. Parafie przynoszą też pełne kosze pokarmów, które zostawiają księdzu. Jest także przynoszony symboliczny bochenek chleba i gałązka winogron, na pamiątka ciała i krwi pana Jezusa. Na koniec mszy jest śpiewane dziękczynne „Tedeum Laudamus”.

  • Dni Krzyżowe

W naszej parafii są to trzy dni, bo należą do niej trzy miejscowości: Nogowczyce, Jaryszów i Sieroniowice. W czasie mszy idzie procesja do wszystkich wiejskich krzyży. Podczas tej procesji ksiądz święci domy i pola. U nas w Nogowczycach nie ma kościoła więc msza jest odprawiana przed kapliczką.

  • Różaniec

Jest jeszcze taka tradycja, że co roku w miesiącu październik mieszkańcy wsi, gromadzą się w kapliczce i tam odprawiają różaniec i modlą się. Takie nabożeństwo trwa około godziny. W maju też są odprawiane podobne nabożeństwa do Matki Bożej nazywa się to    „ Majowe”.

  • Polter Abend

Jest to wieczorem dzień  przed weselem. Do domu młodej pani przychodzą przebierańcy, oraz zaproszeni goście. Przebierańcy trzaskają szkło, rzucają plewy, a młoda para musi to posprzątać. Przebierańców i gapiów częstuje się kołaczem, oraz wódką weselną. Zabawa trwa do północy, bo „młodzi” muszą wyspać się przed następnym, weselnym dniem.

  • Muzykalność w naszej wsi

Starsze kobiety z naszej wsi, które znały dobrze język niemiecki, należały do zespołu „Tęcza” ze swoją siedzibą  w Jaryszowie. Jeździły one po całym Śląsku i przedstawiały swój program. Co roku uczestniczyły w regionalnym przeglądzie zespołów ludowych w Walcach, gdzie zajmowały czołowe miejsca. Swoje umiejętności pokazywały także za granicą (Niemcy, Czechy, Austria).

 


 

Po naszymu

TROCHA ŁO MNIE, ŁO WSI I ŁO ZWYCZAJACH

(Autor Kamil Leszczyna)

Nazywom se Kamil. Miyszkom we wsi Nogowczyce. To je takoł małoł wiejś, niedaleko łod Strzelec Op. Moja wiejś nie jest jeszcze takoł staroł, bo moł łokoło 300 lołt, bestosz nie ma żołdnych legynd zwionzanych z mojom wsiom. Momy za to połra zwyczajow, kere se już pomału tracom.

Zacznam łod zwyczajow z Wielego Tydnia. Jak kożdy wiy, we Niedziela Palmowoł wszyjscy idom do kojścioła z palmami, u nołs som to gałonski wjyrzby, nieftorzi majom tyż gałonski lyski, abo inksze, kere majom już knospy. Z tych poświynconych gałonzek robi se krzyżyki, kere we Wieli Piontek niejsie se na pole, aby boł urodzaj. We Wieli Piontek chopcy trzi razy - rano, w połednie i na wieczor, łażom ze klapaczkami nałokoło wsi. Te klapanie je zamiast bicioł dzwona na Anioł Pański. Kołżdy porzondny synek musi se som zrobić takoł klapaczka z drzewa. Chopcy zbiyrajom se koło krziża, tam żykajom i potym idom i klapiom. To fcale nie je tak ajnfach, wiam to, bo joł tyż łajzioł. Nołbarzi to bolom rynce, no i cza dołwać pozor, co by nie stracić rytmu. We Wieli Piontek tyż rano nołleży iść se umyć do przikopy, muszam pedzieć, że terołzki to już mało fto to robi, kożdy se woli umyć pysk wy łaźynce ciepłom wodom. Możno nieftore ołmy to jeszcze robiom, ale modzi wolom wygody. We Wieli Piontek cza boło pojścić. Na śniołdanie sznitka z masłym, na łobjołd kartofle z kiszkom, abo ze majślonkom do tygo słony haryn, a na wieczerzoł nołlepi nic. Terozki to tego jedzynioł postnego je tyla, tych śledziow rozmajtych, tych kejzow, szałołtow, że człowiek w post se jeszcze barżi nażere niż kedy indzi. We Wieloł sobota idzie se pocałować Pon Boczka do kojścioła. Tyn Pon Boczek małym dziciom dołwoł tytka rozmajtych bombonow. Joł już terołzki wjym, że to mama dołwoł, a niy Pon Boczek, ale przecam małe bajtle tego nie wiom. We Wieloł Niedziela tyż je uciecha dloł bajtli, bo szukajom gniołzdow łod hazołka. W tych gniołzdach som rozmajte cukrowe, marcepanowe abo szekoladowe hazołki, cipliki, jajca, apfelziny i bombony. Po połedniu dziołchy muszom robić kroszonki. Jajca warzi se we cebuli, abo we zielonym życie, a potym szkrobie. Terozki to już tyż mało fto to robi, bo wolom gotowe farby i naklejki. Do szaca łobowionzkowo musi być jajco ważone we cebuli i fajnie wyszkrobane, nołlepi jeszcze jajco od gynsi, bo je wjynksze. Jakby lipsta łobdarowała szaca jajcym łoklejonym naklejkami, to by niy łopstoła. We poniydziałek to jak wjycie lejom dziołchy. Łażom po chałpach kaj som dziołchy i lejom je parfinym,abo wodom, a za to dostołwajom łod dziołchow kroszonki. Joł wdycko po połedniu bieram kible z wodom, idam po chopcow i idymy je porzondnie polołć. Jak gołdajom, wtoroł dziołcha nie byndzie polonoł to se niy wydoł, a jak my je dobrze polejymy to se dobrze wydajom. To by boło tela ło tych zwyczajach z Wielego Tydnia.

Tera chciołbych łopedzieć trocha ło szkubaniu pjyrzoł. Tak jyno nastały duge wieczory, to po chałpach zaczynali szkubać pjyrze. To boło ważne wydarzynie, bo jak tak prziszło i z pjytnołście babow, przeważnie dwa razy dziynnie, to boło co suchać. Do połednia cza boło jym dać śniołdanie, potyn kafej i kołołcz, a potyn wieczerzoł. Te jedzynie musiało być porzondne. Na sznitach musiało zasze cojś być, a i kołołcz nie mogł być ainfachowy. Łostatni dziyń szkubanioł to boł fejder bal. Na ta łokazjoł cza boło dać cojś lepszego do jedzynia. Przeważnie boł to szałołt z kotletym, abo z wosztym, kafej i fajne ciasto z krejmom. Trza boło tyż dać cojś tym babom wypić, nojczynści ajerkoniak. Bez te szkubanie to baby zawsze narobjoły kupa klachow. We wsi to byli łobgołdani. Joł to pamjyntom jak my mjyszkali u ołmy. Joł boł wtedy jeszcze mały bajtel i pamiyntom jak żech włajzioł pod stoł i bawioł żech se tymi kotuchami. Jak boło szkubanie to boło wszyndzie połno marasu. Ołpa to se nierołz powadzioł z ołmom, bo łon tego szkubanioł nie ciyrpioł, ale pod pierzinom to społ. Ołma miała sztyry dziołchy, a kożdoł musiała na wiano dostać, dwie pierziny i sztyry zołgowki, bestosz kożdy rok cza boło szkubać.Dołwni jeszcze przi takym szkubaniu starki i starziki rozprawiali ło interesantnych rzeczach: ło szczigach, utopcach, łognikach w lejsie, ło wojnie i ło Rusach jak sam wlejźli. Terołzki to te babska to gołdajom jyno ło serialach co lecom w telewizorze. Pomału to i tyn zwyczaj zanikoł. Wszyjscy majom fajne chałpy i nie chcom se robić marasu. Pierziny przestołwajom być modne. Mode baby wolom se kupić gotowe sztebdeki z wołny ekologiczny bez kurzu. Tak kolejnoł tradycja zanikoł ze ślonskich chałp.

Wesele to boło i je nojważniejsze wydarzenie we famili. Dołwni ło ślubie modych decydowali łojcowie, terołzki kożdy se som wybjyroł chopa abo baba.Nojpjyrw jak se już poznajom to synek musi łajzić do dziołchy na zołlyty. Na take zołlyty łajzi se roztomajcie: rok, dwa, abo aż dziołcha nie zacznie gymzić. Kedy se już modzi zdecydujom na ślub to łojcowie łod mody pani proszom łojcow łod modego pona do swoji chałpy na smołwy. Na tych smołwach muszom wszystko łobgołdać- ło ślubie, ło weselu, wela gojści zaprojsić, kaj modzi byndom mjyszkać po weselu. Jak już je wszytko łobgołdane i łobsztalowane, modzi mogom sztalować u farołrza łopowiedzi. W pjyrszoł niedziela łopowiedzi, modzi zaczynali projsić gojści. Nojwjyncy komedyje mjeli zawsze z drużkoma i drużboma, co by ich porzondnie dopasować. Każdoł modoł para chciała mieć dużoł drużyna, kans  gojści i fajnoł łorkestra, nojwiynkszoł hera to boła jak farołrz boł na weselu. Tydziyń przed weselym do chałpy mody pani prziłażom kuchary. Somsiołdki, krewne i inksze baby przinoszom poczta. W tyj poczcie musiało być: monka, jajca, syr, masło, cuker, mak. Z tyj poczty kuchary pjykły kołołcz ze syrym, makym i posypkom. Tyn kołołcz kuchary krejom i pakujom w paketki tak jak jym gospodyni przikołrze. Nie rołz i sto paketow je zrobjonych. Kołołcz roznojsi se do krewnych, znajomych i na całoł wjejś. Potyn prziłajzioł masołrz. Nojczynści bjoło se dwie świnie i byka. Masołsz musioł narobić kanc wyrobow, wosztow i mjynso prziszykować. Kuchary zajś pjykły torty, blachy, kejksy, robjoły nudle, szpajzy, mjynso pjykły, kury szkubały. Na dziyń przed weselym drużyna prziłajzioła do chałpy mody pani, aby łobstrojić dom, pot, abo barak. Na wjeczor, na plac wkuloł se polterabynd. Som to roztomajcie przebleczyni ludzie, kerzi tańcujom, wrzeszczom, trzaskajom szkło i ciepjom słomom i pjyrzym. Trza ich ugojścić. Potym modoł pani musi to wszytko posprzontać. Na drugi dziyń je już wesele. Gojściom szykuje se śniołdanie. Drużki szykujom wjeniaczki dloł drużbow. Modoł pani ustrojonoł czekoł na modego pona. Kedy łon ze swojymi gojścimi przijechoł to witoł ich starosta łod mody pani. Terozki mody pon musioł wykupić swojoł prziszłoł żona. Nojpjyrw przikludzali mu jakojś staroł ołma, jak doł wjyncy piniyndzy to prziszła najrubszoł kuchara, potyn drużka, a jak piniyndzy boło za tela to mu przikludzyli łoblubjynica. Łona prziniosła mu wjyniaczka. Modzi potyn klynkli, a łojcowie dołwali jym błogosławjyństwo. Potyn wszyjscy jadom do kojścioła. Po drodze auto mody pary je wjela razy zastołwjane. Starszym dołwoł se gorzoła, a bajtlom szekolady. Nojpjyrw do kojścioła włażom drużby, a potyn modzi, a ze kojścioła na łopach - nojpjyrw modzi, a potyn reszta gojści. Po kojściele modym, gojście skłołdajom życzynia. Jak już wszyjscy prziszli nazołt na plac to kuchary modych przi drzwjyrzach witajom chlebym i solom. Potyn to już wszyjscy siołdli do łobjadu. Nojprzod cza boło jeszcze porzykać. A potyn to se jadło nudelzupa, kloski bjołe i czorne, rolady, udziki, śwjołtłoł kapusta i wjela, wjela inkszych maszketow. Tak wszyjscy jedli, tańcowali, śpjywali. Potyn całe wesele szło do kaczmy na zabawa. Muzykanci wygrywali konski, a to dloł kolegow, dloł kucharek, kelnerek, bajtlow, łojcow. Ludzie z całyj wsi prziglondali se, a niy jedyn se porzondnie łożar. Ło północy boły oczepiny. Pani modoł siołdała na stołku, a mody pon musioł łodpjonć łod ni welon. Drużki waloły go po rynkach warzychoma. Jak welon boł łodpjynty to modoł pani ciepła go do gory i keroł drużka go chycioła, ta se pjyrwszoł wydoł. Potym modoł para szła do dom, a inksi dali weselowali. Na drugi dziyń boły poprawiny.

Take wesele jake joł łopisoł mjeli moja muter z fatrym. Terołzki corołz mani je takich wesel. Pomału wszystke tradycje i łobrzyndy zanikajom. A szkoda...

 


 

Po polsku

TRADYCJE I OBYCZAJE  WE WSI NOGOWCZYCE

( Autor Dominika Leszczyna )

Nogowczyce znajdują się w województwie opolskim. Nie  są dużą wioską, bo  mieszka tu  około 250 mieszkańców. Jak  na śląską wieś  przystało, rozmawia się tu  tradycyjnie  w   gwarze i kultywuje  stare  tradycje i  obyczaje, które niestety w dzisiejszych czasach powoli zanikają. W mojej pracy chciałabym  przedstawić zwyczaje,  jakie   panują w  mojej miejscowości.

Ważnym okresem każdego chrześcijanina są święta wielkanocne. U mnie we wsi zaczynają  się one tradycyjnie wielkoczwartkową mszą i postem. W  tym czasie dzwony przestają bić aż do wieczornej, sobotniej mszy  więc zamiast bicia  dzwonów słychać  ministrantów  z „klapaczkami”. W Wielki Piątek  przed wschodem słońca trzeba się obmyć w  pobliskiej rzeczce, co ma być  pokutą za  grzechy. Dziś  każdy w  domu  ma  już łazienkę, więc  mało   kto kultywuje ten  zwyczaj. Każdy wierzący  gospodarz musi w Wielki Piątek iść na  pole z palmowymi krzyżykami, zrobionymi w  niedziele palmową. Wierzymy że, przyniesie to urodzajne  plony. W  Wielką Sobotę w  kościele  są świecone pokarmy. Każdy  produkt,  który  znajdzie  się w   koszyczku również jest  symbolem np. jajko to znak  nowego  życia. W niedzielę, po powrocie z kościoła jest uroczyste śniadanie z pokarmów poświęconych dzień wcześniej. Ostatnim dniem świąt jest tzw. śmigus-dyngus, inaczej lany poniedziałek. Nie wiem,  dlaczego, ale  nie  przepadam  jakoś za tym świętem, chyba  dlatego że zawsze  jestem  mokra  jak  szczur.

Każda dziewczyna  powinna być polana  wodą,   bo  inaczej nigdy nie  wyjdzie  za  mąż.         Z „wdzięczności” za  odwiedziny chłopcy  dostają pisanki. Jedno jajko  powinno być wyjątkowe (kolor czerwony symbol miłości), przeznaczone dla wybranka  dziewczyny.

Kolejną ważną uroczystość nazywamy żniwnymi. Obchodzone  są w pierwszą niedzielę października. Wtedy to dziękuje się Panu Bogu za udane żniwa. Każda wieś robi koronę ze słomy i darów lata. Parafianie przynoszą do  kościoła pełne  kosze pokarmów i  zostawiają  je  księdzu. Również ważnym elementem mszy jest symboliczny  bochenek  chleba  i  winogrono, które oznaczają ciało i  krew „Pon Boczka”.

Co  roku w  mojej wsi jest  odprawiana specjalna msza przy kapliczce, ponieważ nie  mamy  kościoła. Wtedy to  prosi  się o błogosławieństwo  dla  wsi, o plony i o szczęście dla każdego  mieszkańca. Ludzie idą w  procesji  do wszystkich wiejskich  krzyży. Często    po mszy sołtys zaprasza mieszkańców na mały  poczęstunek.

Dla każdego człowieka jeden z  najważniejszych dni  w  życiu to  ślub. Kiedyś, kiedy moi rodzice brali ślub, to wesela odbywały się w barakach. Barak ten był wypożyczany  i stawiany u młodej pani na placu. Gdy stawiano barak, to już było wielkie święto, bo przychodzili wszyscy znajomi i sąsiedzi pomagać w jego ustawieniu... Jak już był gotowy, to go drużki z drużbami dekorowali.

Tydzień przed weselem przychodziły kucharki i masarz. Najpierw kucharki piekły kołacz z makiem i  serem, a masarz bił świnie i  byka. Z mięsa wyrabiało się „wuszt i krupniołki”, a kucharki klepały kotlety i robiły  rolady. Na dzień  przed  weselem szykowano obiad:           „ zupa z  nudlami, kluski, zołza, mięso i światłoł kapusta”. Wieczorem   zaś zaczynał  się „polter abend” . Do domu panny młodej przychodzili przebierańcy oraz  zaproszeni goście.  Podczas  imprezy trzaskano  szkło, rzucano plewy i inne śmieci, a młoda  para  musiała  to  wszystko posprzątać. Przebierańców i  gapiów częstowano kołaczem, wódką weselną i  zapraszało do wspólnej zabawy. Tak jest również współcześnie.

W dniu wesela rano przyjeżdżała orkiestra i pięknie przygrywała do czasu, aż przyjechał pan młody. Najpierw musiał on „kupić” młodą panią bo inaczej rodzice  by się  nie  zgodzili na  ślub. Jak na  tacę dał za  mało pieniędzy, to starosta  przyprowadzał  mu jakąś starą kobietę, jeżeli dał dość pieniędzy, to przyprowadzano mu  jego narzeczoną. Następnie było błogosławieństwo od  rodziców, a po  tym jechało  się do  kościoła. Po drodze  do kościoła auto młodych wiele  razy  było  zatrzymywane przez mieszkańców wsi. Ci im  życzyli szczęścia, a za  to  dostawali czekoladę lub wódkę. Po ślubie jechało się na  obiad i na  zabawę. O północy były oczepiny, pan młody musiał odpiąć welon, a drużki mu  w  tym  przeszkadzały.  Gdy welon został już odczepiony, panna młoda  rzucała  go za  siebie, a  ta drużka,  która go złapała, wiedziała, że  pierwsza wyjdzie za  maż. Potem młoda  para szła do domu, a reszta  gości bawiła  się dalej. Na drugi dzień były poprawiny.

Ostatnia  tradycja, którą opiszę, jest skubanie  pierza. Kiedy tylko nastawały  długie  zimowe wieczory,  to w domach zaczynało się skubanie pierza. Przychodziło wtedy nawet i piętnaście kobiet dwa razy  dziennie pomagać gospodyni w skubaniu. Trzeba było zawsze  je porządnie  ugościć śniadaniem, kawą i ciastem a wieczorem kolacją. W tym czasie  można  było usłyszeć liczne historie i plotki. Ostatni dzień  skubania  to był „fejder bal”. Na tę okazję przygotowano coś lepszego do  jedzenia, np. sałatka kartoflana z kotletem i ciasto z kremem Jak pani domu była „porządna”, to postawiła zawsze coś do wypicia, przeważnie ajerkoniak. Niestety dziś już ten zwyczaj zanika, bo każdy woli sobie kupić kołdry w sklepie  niż brudzić sobie  w  domu.

W mojej pracy przedstawiłam najciekawsze według mnie tradycje i obyczaje,  jakie panują lub panowały w  mojej okolicy. Z przykrością  patrzę,  jak  nowoczesność wypiera ileś tam  lat tradycji. Mam jednak nadzieję, że pamięć o nich  zostanie przekazana następnym pokoleniom.

 

Znajdź na stronie:

Przydatne telefony:

Ankieta

Co sądzisz o naszej stronie?
 

.................................................................Copyright © 2011-2019, Strona internetowa Nogowczyc, Wszystkie prawa zastrzeżone................................................................


Projekt i realizacja: MICHAŁ IBROM